Kısa cevap
İşin riskleri kişisel koruyucu donanım (KKD) gerektiriyorsa evet: ikaz yeleği, alev geciktirici veya antistatik giysi gibi KKD'ler işveren tarafından ücretsiz verilir ve CE işareti taşımalıdır. Çalışanı korumak için özel olarak yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar ise KKD sayılmaz; bunların verilmesi işyeri politikasına, iş sözleşmesine veya toplu sözleşmeye göre belirlenir.
İşverenlerin ve insan kaynakları ekiplerinin en sık sorduğu sorulardan biri, personele iş kıyafeti vermenin yasal bir zorunluluk olup olmadığıdır. Cevap, kıyafetin ne işe yaradığına bağlıdır. Mevzuat, çalışanı bir riske karşı koruyan kişisel koruyucu donanım ile sıradan iş elbisesini birbirinden ayırır.
6331 sayılı Kanun ne diyor?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü verir. Kanunun 4. maddesine göre işveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz. Kanun ayrıca risklerle mücadelede toplu koruma önlemlerinin kişisel korumaya göre öncelikli olduğunu belirtir.
KKD nedir, sıradan iş elbisesi neden KKD sayılmaz?
Ayrıntılar, Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir. Yönetmelik, KKD'nin ancak riskler toplu koruma, teknik önlemler veya iş organizasyonuyla önlenemediğinde ya da yeterince sınırlanamadığında kullanılacağını söyler.
Aynı yönetmelik, "özel olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak üzere yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformaları" kapsam dışında tutar. Yani personelin aynı görünmesi için verilen logolu polo, sweatshirt veya gabardin pantolon hukuken KKD değildir.
| Kıyafet | KKD mi? | Ne gerekir? |
|---|---|---|
| Logolu tişört, polo, sweatshirt | Hayır | Mevzuat şartı yok; işyeri politikası belirler |
| Gabardin veya likralı iş pantolonu | Hayır (koruyucu özellik yoksa) | Mevzuat şartı yok |
| İkaz yeleği (yüksek görünürlük) | Evet | CE işareti, Türkçe kılavuz, ücretsiz verilir |
| Alev geciktirici, antistatik giysi | Evet | İlgili standart, CE işareti, ücretsiz verilir |
| Soğuğa veya yağmura karşı koruyucu giysi | Risk değerlendirmesine göre | Koruma amaçlıysa KKD şartları |
KKD gerekiyorsa işverenin yükümlülükleri
- KKD işveren tarafından ücretsiz verilir.
- KKD, ürün mevzuatına uygun tasarlanıp üretilmiş olmalı; CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu taşımalıdır.
- İşveren, KKD'nin nasıl kullanılacağına dair uygulamalı eğitim sağlar.
- Hangi KKD'nin gerektiğine işyerinin risk değerlendirmesi karar verir.
Ürün tarafındaki şartlar 2019 tarihli Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği ile belirlenir. Bu yönetmelik KKD'leri risk düzeyine göre kategorilere ayırır. Konunun ayrıntıları için ikaz yeleği sınıfları ve alev almaz ve antistatik standartlar yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kıyafet bedeli maaştan kesilebilir mi?
KKD için cevap nettir: kanun, İSG tedbirlerinin maliyetinin çalışana yansıtılamayacağını söyler ve yönetmelik KKD'nin ücretsiz verileceğini belirtir. Sıradan üniforma için ise iş sözleşmesine, varsa toplu iş sözleşmesine ve işyeri uygulamasına bakmak gerekir.
Bu yazı hukuki görüş değildir. Sıradan iş elbisesi bedeliyle ilgili özel durumlar için bir iş hukuku uzmanına veya iş güvenliği uzmanınıza danışmanızı öneririz.
Zorunlu olmasa da neden iş kıyafeti verilir?
Ortak kıyafet; müşterinin personeli tanımasını kolaylaştırır, markayı sahada görünür kılar ve çalışanın kendi kıyafetini yıpratmasını önler. Bu yüzden pek çok firma, zorunluluk olmasa da personele logolu polo ve tişört, iş pantolonu ve mevsime göre polar veya mont verir.
İşveren için kısa kontrol listesi
- Risk değerlendirmesinde KKD gerektiren işleri belirleyin.
- KKD'leri CE işaretli ve belgeli tedarik edin; kullanım eğitimi verin.
- KKD dışındaki iş kıyafetleri için renk, logo ve beden standardı oluşturun.
- Yenileme periyodunu (yazlık, kışlık) önceden planlayın.
Personel kıyafeti için toplu teklif almak isterseniz logolu iş kıyafeti sipariş rehberimizdeki adımlarla başlayabilir veya özel üretim talebi bırakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İş elbisesi vermek zorunlu mu?
Sıradan iş elbisesi ve üniforma için mevzuatta genel bir zorunluluk yoktur. İşin riskleri KKD gerektiriyorsa KKD'nin işverence ücretsiz verilmesi zorunludur.
İkaz yeleği KKD midir?
Evet. Yüksek görünürlüklü yansıtıcı giysi, KKD yönetmeliğinde çalışanın açıkça görülmesi gereken işler için sayılır ve CE işareti taşımalıdır.
KKD parası maaştan kesilebilir mi?
Hayır. 6331 sayılı Kanun İSG tedbirlerinin maliyetinin çalışana yansıtılamayacağını, yönetmelik de KKD'nin ücretsiz verileceğini belirtir.
